TÜR Belgesi Nedir? Nasıl Alınır? Şartları ve Avantajları

TÜR Belgesi Nedir? Nasıl Alınır? Şartları ve Avantajları

Türkiye’de Ar-Ge, yenilik ve teknoloji odaklı çalışmalar sonucunda geliştirilen ürünlerin ticarileşmesi kadar, bu ürünlerin kamu alımlarına erişebilmesi de önem taşımaktadır. Özellikle yeni geliştirilmiş bir teknolojik ürün söz konusu olduğunda, firmanın ürünle ilgili geçmiş bir iş deneyimi bulunmaması kamu ihalelerine katılım açısından önemli bir engel oluşturabilir.

Teknolojik Ürün Deneyim Belgesi (TÜR Belgesi), Ar-Ge ve yenilik faaliyetleri sonucunda geliştirilen ürünlerin bu açıdan desteklenmesine yönelik önemli araçlardan biridir.

TÜR Belgesi Nedir?

Teknolojik Ürün Deneyim Belgesi, kısaca TÜR Belgesi, Ar-Ge projeleri sonucunda geliştirilen ürünlere ilişkin olarak T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından düzenlenen bir belgedir.

TÜR Belgesinin en önemli özelliklerinden biri, ilgili mevzuat kapsamında kamu ihalelerinde iş deneyim belgesi olarak kabul edilmesidir.

Bu sistem sayesinde teknoloji geliştiren bir işletmenin, geliştirdiği yeni ürün nedeniyle geçmişte aynı ürüne ilişkin yeterli iş deneyimi bulunmaması durumunda karşılaşabileceği önemli bir engelin aşılması amaçlanmaktadır.

Başka bir ifadeyle TÜR Belgesi; Ar-Ge faaliyetinin yalnızca proje aşamasında kalmamasına, geliştirilen teknolojinin ticarileşmesine ve kamu alımlarına erişebilmesine katkı sağlayan bir mekanizmadır.

TÜR Belgesi Ne İşe Yarar?

TÜR Belgesinin temel işlevi, Ar-Ge ve yenilik faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan teknolojik ürünlerin kamu alımlarına erişimini kolaylaştırmaktır.

Belge kapsamında uygunluğu sağlanan ürün sahipleri, ilgili ürün veya hizmet bakımından TÜR Belgesini kamu ihalelerinde iş deneyiminin tevsikinde kullanabilmektedir.

Bu yönüyle TÜR Belgesi özellikle;

• Ar-Ge ve teknoloji geliştiren işletmeler,
• Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde faaliyet gösteren firmalar,
• Ar-Ge merkezleri,
• kamu veya uluslararası fonlarla desteklenen Ar-Ge ve yenilik projelerini yürüten işletmeler,
• teknogirişimler,
• özkaynaklarıyla Ar-Ge çalışmaları gerçekleştiren teknoloji şirketleri

açısından önemli bir araçtır.

TÜR Belgesi Neden Önemlidir?

Yeni bir teknolojik ürün geliştiren işletmenin karşılaşabileceği temel sorunlardan biri şudur:

“Yeni geliştirdiğimiz bir ürün için henüz yeterli iş deneyimimiz yoksa kamu ihalesine nasıl katılacağız?”

TÜR Belgesi esas olarak bu soruna yönelik geliştirilmiş bir mekanizmadır.

Bir işletme yıllarca Ar-Ge çalışması yapmış, önemli miktarda kaynak kullanmış ve yenilikçi bir ürün geliştirmiş olabilir. Ancak ürün yeni olduğu için geçmiş satış veya iş deneyimi sınırlı olabilir.

TÜR Belgesi, mevzuatta belirtilen şartların sağlanması halinde Ar-Ge sonucunda geliştirilen ürünün kamu alımlarına erişimini kolaylaştırarak teknolojinin ticarileşmesine katkı sağlar.

Dolayısıyla belgeyi yalnızca bir “sertifika” olarak değerlendirmek doğru değildir. TÜR Belgesi, Ar-Ge → ürün geliştirme → ticarileşme → kamu pazarına erişim zincirinin önemli araçlarından biridir.

Hangi Ürünler İçin TÜR Belgesi Alınabilir?

TÜR Belgesinin temelinde bir Ar-Ge projesi sonucunda ortaya çıkan mal veya hizmet bulunması gerekir.

Mevzuat kapsamında teknoloji merkezi işletmelerinde, Ar-Ge merkezlerinde, Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde gerçekleştirilen çalışmaların yanı sıra çeşitli kamu kurum ve kuruluşları veya uluslararası fonlar tarafından desteklenen Ar-Ge ve yenilik projeleri, rekabet öncesi iş birliği projeleri ve ilgili teknogirişim destekleri sonucunda ortaya çıkan ürünler kapsamda değerlendirilebilmektedir.

Ayrıca mevzuatta belirtilen koşulları sağlayan özkaynaklarla geliştirilmiş ürünler açısından da TÜR Belgesi alınabilmesi mümkündür.

Bu nedenle TÜR Belgesi başvurusuna başlamadan önce ürünün hangi Ar-Ge/proje kategorisi kapsamında değerlendirileceğinin doğru belirlenmesi önemlidir.

Özkaynakla Geliştirilen Ürünler İçin TÜR Belgesi Alınabilir mi?

Evet.

Bir teknolojik ürünün mutlaka kamu desteği alınarak geliştirilmiş olması gerekmez. Mevzuatta yapılan düzenlemelerle, özkaynaklarla gerçekleştirilen Ar-Ge projeleri sonucunda ortaya çıkan ürünler de belirli koşullar altında TÜR Belgesi kapsamına alınmıştır.

Bu tür başvurularda gerçekleştirilen çalışmanın gerçekten bir Ar-Ge projesi niteliği taşıyıp taşımadığı ayrıca önem kazanmaktadır. İlgili mevzuat kapsamında özkaynakla geliştirilen ürünün Ar-Ge projesi sonucunda ortaya çıktığının TÜBİTAK tarafından belgelendirilmesine ilişkin değerlendirme süreci bulunmaktadır.

Dolayısıyla yalnızca yeni bir ürün üretmiş olmak tek başına yeterli olmayabilir. Ürünün arkasındaki çalışmanın Ar-Ge niteliğinin ve proje-ürün ilişkisinin ortaya konulması gerekir.

Teknopark Firmaları TÜR Belgesi Alabilir mi?

Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde gerçekleştirilen projeler sonucunda ortaya çıkan ürünler de mevzuat kapsamında TÜR Belgesine konu olabilmektedir.

Bu nedenle teknoparklarda yazılım, enerji, yapay zekâ, otomasyon, dijital dönüşüm, üretim teknolojileri ve benzeri alanlarda Ar-Ge faaliyeti yürüten firmalar açısından TÜR Belgesi özellikle değerlendirilmesi gereken belgelerden biridir.

Burada önemli olan yalnızca firmanın teknoparkta bulunması değil; başvuruya konu ürün ile yürütülen Ar-Ge projesi arasındaki ilişkinin doğru şekilde ortaya konulmasıdır.

TÜR Belgesi İçin Yerli Malı Belgesi Gerekli midir?

Bu konuda başvurunun niteliğine göre dikkatli değerlendirme yapılmalıdır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’ndaki düzenlemede, proje sonucunda ortaya çıkan hizmetler ile yerli malı belgesine sahip ürünler açısından TÜR Belgesinin kullanımına ilişkin hükümler bulunmaktadır.

Dolayısıyla özellikle bir mal/ürün için başvuru yapılacaksa Yerli Malı Belgesi süreci TÜR Belgesi hazırlığının önemli parçalarından biridir.

Başvuru öncesinde ürünün niteliği, Ar-Ge projesinin türü, piyasaya arz durumu ve Yerli Malı Belgesi gerekliliklerinin birlikte değerlendirilmesi başvurunun doğru kurgulanması açısından önemlidir.

TÜR Belgesi Kaç Yıl Kullanılabilir?

TÜR Belgesi süresiz bir belge değildir.

İlgili mevzuat kapsamında belge, başvuruya konu ürün veya hizmetin piyasaya arz tarihinden itibaren beş yıl süreyle kullanılabilmektedir.

Bu nedenle firmaların yalnızca başvurunun teknik şartlarını değil, ürünün piyasaya arz tarihini de dikkate alarak TÜR Belgesi sürecini planlamaları gerekir.

TÜR Belgesi Başvurusu Nasıl Yapılır?

TÜR Belgesi süreci genel olarak yalnızca bir form doldurma işlemi olarak değerlendirilmemelidir.

Başvuru öncesinde öncelikle;

• başvuruya konu ürün veya hizmetin belirlenmesi,
• ürünün hangi Ar-Ge projesinin çıktısı olduğunun ortaya konulması,
• proje ile ürün arasındaki teknik ilişkinin kurulması,
• projenin tamamlanma durumunun değerlendirilmesi,
• ürünün piyasaya arz durumunun kontrol edilmesi,
• gerekiyorsa Yerli Malı Belgesi sürecinin tamamlanması,
• özkaynakla geliştirilen projelerde Ar-Ge niteliğine ilişkin değerlendirme sürecinin dikkate alınması,
• başvuruya ilişkin teknik ve idari dokümanların hazırlanması

gerekmektedir.

Başvurunun niteliğine göre talep edilen bilgi ve belgeler değişebileceğinden, güncel Bakanlık başvuru sistemi ve ilgili mevzuat üzerinden kontrol yapılması önemlidir.

TÜR Belgesi ile Yerli Malı Belgesi Aynı Şey midir?

Hayır.

Bu iki belge birbiriyle ilişkili olabilmekle birlikte farklı amaçlara hizmet eder.

Yerli Malı Belgesi, bir ürünün ilgili mevzuat ve kriterler doğrultusunda yerli malı niteliğinin belgelendirilmesine yöneliktir.

TÜR Belgesi ise Ar-Ge projesi sonucunda geliştirilen ürün veya hizmet bakımından kamu ihalelerinde iş deneyimine ilişkin önemli bir işlev üstlenmektedir.

Bu nedenle teknoloji geliştiren firmalarda Yerli Malı Belgesi ve TÜR Belgesi süreçlerinin birbirinden bağımsız değil, gerektiğinde birbirini tamamlayan bir yapı içerisinde değerlendirilmesi daha doğru olacaktır.

TÜR Belgesinin Firmalara Sağladığı Avantajlar Nelerdir?

TÜR Belgesinin en önemli avantajı, Ar-Ge sonucunda geliştirilen yeni bir ürünün kamu alımlarına erişiminde ortaya çıkabilecek iş deneyimi engelinin aşılmasına katkı sağlamasıdır.

Bunun yanında belge;

• teknolojik ürünün ticarileştirilmesini destekler,
• kamu ihalelerine erişimi kolaylaştırabilir,
• Ar-Ge yatırımının ticari çıktıya dönüşmesine katkı sağlar,
• yeni geliştirilmiş ürünlerin kamu pazarında değerlendirilmesini destekler,
• yerli ve yüksek katma değerli teknolojilerin kamu alımlarında daha görünür hale gelmesine katkıda bulunur.

Özellikle kamu kurumlarına ürün veya teknoloji sunmayı hedefleyen Ar-Ge firmalarının TÜR Belgesi uygunluğunu ürünün ticarileştirme planının erken aşamalarında değerlendirmesi faydalı olacaktır.

TÜR Belgesi Başvurusunda En Çok Dikkat Edilmesi Gereken Konular

Başvurularda yalnızca ürünün teknik özelliklerinin anlatılması yeterli değildir.

Ar-Ge projesinin amacı, proje kapsamında gerçekleştirilen çalışmalar, ortaya çıkan yenilikçi yönler, proje çıktıları ve nihai ürün arasındaki ilişkinin tutarlı şekilde ortaya konulması gerekir.

Özellikle özkaynakla geliştirilen projelerde “Bu çalışma neden Ar-Ge’dir?” sorusunun teknik olarak açıklanabilmesi önem taşır.

Başvuru dosyasındaki proje bilgileri, teknik açıklamalar, ürün bilgileri, piyasaya arz tarihi ve diğer destekleyici belgelerin birbiriyle uyumlu olması sürecin sağlıklı yürütülmesine katkı sağlar.

TÜR Belgesi Danışmanlığı

İSİAS Eğitim ve Danışmanlık olarak teknoloji geliştiren işletmelerin Ar-Ge çalışmalarının ticarileşme süreçlerine yönelik danışmanlık hizmetleri sunuyoruz.

TÜR Belgesi çalışmalarında firmanın ve ürünün mevcut durumu değerlendirilerek başvuru uygunluğunun incelenmesi, proje ve ürün ilişkisinin ortaya konulması, teknik dosyanın yapılandırılması, Yerli Malı Belgesi sürecinin değerlendirilmesi ve başvuru hazırlıklarının yürütülmesi konularında destek sağlanabilir.

Özellikle Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde faaliyet gösteren firmalar, Ar-Ge şirketleri, yazılım ve teknoloji işletmeleri ile özkaynaklarıyla teknolojik ürün geliştiren kuruluşlar açısından sürecin baştan doğru planlanması önemlidir.

Amaç yalnızca bir belge başvurusu yapmak değil; geliştirilen teknolojinin kamu pazarına erişimini ve ticarileşmesini destekleyecek doğru yol haritasını oluşturmaktır.

Sık Sorulan Sorular

TÜR Belgesi iş bitirme belgesi yerine geçer mi?

TÜR Belgesi, ilgili mevzuat kapsamında kamu ihalelerinde iş deneyim belgesi olarak kabul edilmektedir. Kullanım koşulları ihale ve başvuru özelinde değerlendirilmelidir.

Her teknolojik ürün için TÜR Belgesi alınabilir mi?

Hayır. Ürünün mevzuatta belirtilen Ar-Ge ve yenilik faaliyetleri sonucunda ortaya çıkmış olması ve diğer başvuru şartlarını sağlaması gerekir.

Özkaynakla geliştirilen yazılım için TÜR Belgesi alınabilir mi?

Özkaynakla yürütülen Ar-Ge projeleri sonucunda ortaya çıkan ürünler de belirli koşullarla kapsama girebilir. Projenin Ar-Ge niteliğinin ilgili usuller çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.

Teknoparkta geliştirilen ürün TÜR Belgesine uygun olabilir mi?

Evet. Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde gerçekleştirilen projeler sonucunda ortaya çıkan ürünler mevzuat kapsamında değerlendirilebilir.

TÜR Belgesi ne kadar süre kullanılabilir?

Belge, ilgili mevzuat kapsamında ürün veya hizmetin piyasaya arz tarihinden itibaren beş yıl süreyle kullanılabilir.

İSİAS Eğitim ve Danışmanlık

Ar-Ge, teknoloji, dijital dönüşüm ve sürdürülebilirlik alanlarında geliştirdiğiniz ürünlerin belgelendirme ve ticarileşme süreçleri hakkında bilgi almak ve TÜR Belgesi başvuru uygunluğunuzu değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Not: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Başvuru şartları ve mevzuat zaman içerisinde değişebileceğinden, başvuru tarihinde T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının güncel düzenlemeleri ve başvuru sistemi esas alınmalıdır.